Over ULTRA
Een onderzoeksproject over gebruiksvriendelijke en betrouwbare AI
ULTRA (User-Friendly and Trustworthy AI) is een praktijkgericht project van Odisee, KU Leuven en Arteveldehogeschool, met de steun van VLAIO. Het project loopt twee jaar. We werken samen met een lerend netwerk van Vlaamse bedrijven.
Kerngegevens
- Officiële titel
- Gebruiksvriendelijke en betrouwbare AI-oplossingen
- Programma
- VLAIO TETRA, project HBC.2025.0124
- Looptijd
- 1 oktober 2025 tot 30 september 2027Het project zit nu in maand 13 van 24.
- Coördinator
- Thomas Van den Bossche, Odisee, onderzoeksgroep User Centered Experiences (UCE)
- Contact
- ultra@odisee.be
Waarom ULTRA
Veel mensen haken af bij AI-toepassingen die ze niet kunnen volgen of controleren, bijvoorbeeld omdat een beslissing zonder uitleg komt of omdat onevenwichtige data het resultaat vertekenen. Een interface met alleen een tekstvak sluit bovendien mensen uit die minder taalvaardig of digitaal vaardig zijn.
Vlaamse kmo's vinden weinig houvast om hun AI-toepassingen begrijpelijker en controleerbaarder te maken. Bestaande richtlijnen zijn zelden getest in hun context. Tegelijk vraagt de EU AI Act meer transparantie en controle voor de gebruiker.
UX for AI
AI-interfaces die mensen kunnen volgen
Het eerste spoor gaat over AI-interfaces die tonen hoe ze werken en die de gebruiker de controle laten.
AI for UX
AI verantwoord inzetten in je ontwerpproces
Het tweede spoor gaat over generatieve AI-tools voor gebruikersonderzoek en prototyping, en hoe je ze inzet zonder in te boeten aan privacy en kwaliteit.
We richten ons op drie soorten AI-interfaces die vaak voorkomen
- Conversatie-interfaces zoals chatbots en assistenten
- Datavisualisaties zoals dashboards die AI-voorspellingen tonen
- Adaptieve interfaces die zich aanpassen aan de gebruiker
Hoe we werken
- Vertrekken van wat er is We vertrekken van bestaande ontwerppatronen en het evaluatiekader van KU Leuven. Die bespreken we met de bedrijven in co-designsessies.
- Een bedrijf brengt een case in Een Vlaams bedrijf brengt een eigen AI-toepassing in die al gebruikt wordt. Het studieplan ligt vooraf vast.
- Twee versies testen We bouwen twee versies van hetzelfde scherm en testen ze met de gebruikers van het bedrijf, in het Odisee UX Lab of bij het bedrijf zelf.
- Delen wat we leren Nadat het bedrijf de tekst heeft goedgekeurd, publiceren we wat er gebeurde, ook als het tegenvalt. De resultaten komen publiek en vrij herbruikbaar in Ultra Patterns en straks in de AI-ontwerpgids. We brengen ze ook in de workshops en meetups.
Planning en resultaten
De codes verwijzen naar de resultaten in het projectplan. De data van workshops en bijeenkomsten staan op de agenda.
- Kick-off, dinsdag 18 november 2025, voorbij
- Workshop 1, dinsdag 2 juni 2026, voorbij
- Workshop 2, vrijdag 23 oktober 2026, voorbij
- Workshop 3, februari 2027, datum te bevestigen
- Workshop 4, donderdag 20 mei 2027, binnenkort
Wat er al is
- Praktijkcases met Vlaamse bedrijven, getest met hun eindgebruikers in het Odisee UX Lab, telkens met twee ontwerpen naast elkaar. Elke case verschijnt in Ultra Patterns nadat het bedrijf heeft goedgekeurd wat we tonen. R2.1, R2.2
- Studenten van de partners maakten in vakken, studentenprojecten en bachelorproeven kennis met de inzichten van ULTRA.
- Sinds de start waren er de kick-off, twee meetups en twee van de vier workshops. ULTRA had ook een stand op het Flanders AI Forum en gaf er een deep dive. Je vindt ze allemaal bij de voorbije events op de agenda. Arteveldehogeschool stuurde de leden daarnaast vier edities van de AI-prototypingnieuwsbrief.
- Poster over het contextbewust kiezen van AI-interfacepatronen, op de ACM-conferentie IUI 2026 (IUI Companion ’26) R5.4
- Ultra Patterns staat online, met de ontwerppatronen voor AI-interfaces per type interface en per niveau van bewijs R1.1, R2.3
- Meetkaarten op basis van het evaluatiekader van KU Leuven, online in Ultra Patterns R1.4
Wat er nog komt
- Rapport voor bedrijven over de taxonomie, de noden van Vlaamse kmo's en bestaande AI-interfaces R1.1–R1.3
- Het volledige evaluatiekader voor AI-interfaces van KU Leuven Augment R1.4
- Rapport over het verantwoord inzetten van AI in gebruikersonderzoek R3.1
- Overkoepelend rapport over de gebruikersstudies R2.2
- Evaluatierapport over generatieve AI-tools voor prototyping R3.2
- Online selectiewizard die je helpt een AI-tool te kiezen voor je ontwerpproces R3.3
- De AI-ontwerpgids, online en op papier, met richtlijnen, praktijkcases en herbruikbare componenten R5.1
- De praktijkvalidaties bij bedrijven en het wetenschappelijke validatierapport R4.1, R4.2
- Kennisdelingsmateriaal per praktijkcase R4.4
- Einde van het project
Wie
Drie partners hebben elk een eigen rol en zijn samen verantwoordelijk voor de kennisdeling. De leden van het lerend netwerk sturen mee in de begeleidingsgroep, die twee keer per jaar samenkomt.
Odisee
Onderzoeksgroep User Centered Experiences (UCE), Technologiecampus Gent
- Coördineert het project.
- Leidt het werk aan de ontwerprichtlijnen en aan de praktijkvalidaties bij bedrijven.
- Doet de gebruikerstesten in het Odisee UX Lab.
- Bouwt Ultra Patterns en deze site.
KU Leuven
Onderzoeksgroep Augment, mensgerichte en uitlegbare AI (Katrien Verbert)
- Leidt het onderzoek naar de taxonomie, de analyse van bestaande AI-interfaces en het mensgerichte evaluatiekader (werkpakket 1).
- Levert de uitlegpatronen en de onderzoekskant van Ultra Patterns.
- Leidt de wetenschappelijke publicaties.
Arteveldehogeschool
Expertisenetwerk Communicatie, Media en Design
- Leidt het werk rond het verantwoord inzetten van AI in het ontwerpproces (werkpakket 3).
- Daaronder vallen het rapport over AI in gebruikersonderzoek, het toolrapport, de selectiewizard, de AI-prototypingnieuwsbrief en workshop 3.
- Verzorgt de vormgeving van de AI-ontwerpgids.
Projectpagina van ULTRA bij Arteveldehogeschool (Engels)Website van Arteveldehogeschool
ULTRA krijgt steun van VLAIO als TETRA-project HBC.2025.0124. TETRA-projecten vertalen onderzoek naar de praktijk voor Vlaamse bedrijven, via een lerend netwerk en tests samen met die bedrijven.
Het netwerk rond ULTRA
Word lid
Colofon en privacy
Hergebruik
De teksten van deze site en van Ultra Patterns mag je hergebruiken onder CC BY 4.0, met bronvermelding. Logo's, foto's en slides van events vallen daar niet onder. De code staat onder de MIT-licentie.
Privacy
Deze site gebruikt geen cookies en heeft geen formulieren. Voor events schrijf je in via Luma en voor de nieuwsbrief via Mailchimp. Daar gelden hun eigen voorwaarden.
Toegankelijkheid
We mikken op WCAG 2.2 AA. Elke pagina werkt met het toetsenbord en zonder JavaScript. Een status staat er altijd ook in woorden, nooit alleen in kleur. Loopt er iets mis, mail dan naar ultra@odisee.be.
Taal
Deze site is in het Nederlands, met een English page. Ultra Patterns is in het Engels, zodat partners en bedrijven dezelfde termen gebruiken.
Vragen over het project
Mail het ULTRA-team
Leden, journalisten, collega's van de partners en iedereen die meer wil weten, kunnen ons gerust mailen.